PL
EN
DE
Podcast “Nowe opowieści”.
Relacja z NieKongresu Animatorów i Animatorek Kultury 2025. Dzień drugi.
Tytuł odcinka: “Miejsca dla wszystkich, święto i korowód!”
W tym odcinku rozmawiają / występują:
- Filip Komajda - z Ośrodka Kultury imienia Cypriana Kamila Norwida w Krakowie
- Ewelina Bartosik - trenerka, edukatorka, animatorka społeczna
- Uczestnicy i uczestniczki Korowodu Animatorów i Animatorek Kultury
Wyjaśniamy:
- Rulal - słowo w języku angielskim, po polsku znaczy wiejski.
- RODO - to skrót od Rozporządzenia Ogólnego o Ochronie Danych Osobowych.
- Clou - czytaj klu; to francuskie słowo, które w języku polskim oznacza najważniejszą lub najciekawszą część czegoś, punkt kulminacyjny lub sedno sprawy.
- Primabalerina - pierwsza tancerka w zespole baletowym, wykonującą główne partie w spektaklach.
- Butacada - odmiana samby grana głównie na bębnach.
Transkrypcja nagrania:
[Dźwięk w tle: spokojna muzyka grana na kontrabasie]
[Męski głos] “Nowe opowieści”- oficjalny podcast NieKongresu Animatorów i Animatorek Kultury 2025. Kraków Nowa Huta.
[Koniec muzyki]
Filip Komajda
Cześć, to znowu ja, Filip Komajda i słyszymy się w relacji z drugiego dnia NieKongresu. Drugi dzień jest już za nami. Siedzę właśnie na Łąkach Nowohuckich. Kapią na mnie krople deszczu i już rozkoszuję się końcem tego dnia. A Was serdecznie zapraszam na dawkę materiałów z wczoraj, czyli rozmowę z Eweliną Bartosik oraz parę materiałów z centralnego wydarzenia drugiego dnia, czyli Korowodu Animatorów i Animatorek Kultury w Nowej Hucie.
[krótka melodyjka na kontrabasie]
Filip Komajda
Dzień dobry. Dwudziesty siódmy czerwca, czyli drugi dzień NieKongresu Animatorów i Animatorek Kultury w Krakowie, w Nowej Hucie. Zatem też druga rozmowa podczas naszego NieKongresu, którą zaraz wysłuchacie. Ze mną w studiu Ewelina Bartosik. Dzień dobry.
Ewelina Bartosik
Cześć. Dzień dobry.
Filip Komajda
Trenerka i edukatorka z ponad dziesięcioletnim doświadczeniem, animatorka społeczna, absolwentka studium mediacji w nurcie Nonviolent Communication – Porozumienia bez Przemocy. Aktualnie pracowniczka Muzeum Warszawskiej Pragi.
Ewelina Bartosik
Tak, wszystko się zgadza.
Filip Komajda
Wszystko się zgadza. Bardzo się cieszę.
Ewelina Bartosik
Masz dobre dane.
Filip Komajda
Mam dobre dane z oficjalnej strony NieKongresu Animatorów i Animatorek Kultury, więc oficjalne, że tak powiem. Ewelina prowadziła już dwa wydarzenia, więc już masz spokój, można powiedzieć. Wczoraj “Kawę z Wartościami. Opowieść i (nie)zwykłość." I dzisiaj jesteś tuż po warsztatach "Miejsce dla wszystkich, jak tworzyć wspólnotowość i wspólne działanie w często spolaryzowanym świecie." Zanim przejdziemy właśnie do Twoich warsztatów i tym, czym się zajmujesz, to zaczniemy, jak u wszystkich, od NieKongresu samego w sobie. Który to Twój NieKongres?
Ewelina Bartosik
No słuchaj, pierwszy.
Filip Komajda
Pierwszy.
Ewelina Bartosik
Nie wiem, jak to się stało.
Filip Komajda
No widzisz, ale mamy bardzo taki fajny przekrój, bo wczoraj Maria mówiła, że jest na czwartym chyba czy piątym. No i jakie są Twoje wrażenia w takim razie, skoro to jest pierwszy raz, Twoje emocje, wrażenia po półtora dnia NieKongresu?
Ewelina Bartosik
Mhm. No właśnie to jest taki dylemat między uczestniczeniem a odpoczywaniem. Akurat na początku NieKongresu głównie żyłam warsztatami i spotkaniami, które sama prowadziłam. Ale cudowne jest to, że można spotkać osoby z różnych etapów swojego życia i poprzemyśliwać sobie. Jestem akurat teraz w takim momencie, że mi się właśnie domykają różne rzeczy i jakoś tam sobie podsumowuję je. Więc myślę, że te spotkania są fantastyczne, bo też no jesteśmy gronem bardzo wyjątkowych osób pod kątem kompetencji i tego, co robimy. Ja bardzo doceniam to, że po prostu możemy sobie pobyć razem w takich warunkach półzawodowych. No bo jednak, umówmy się, że NieKongres jest taką przestrzenią jednak sieciowania i właśnie konferencjonowania się i uczenia, ale też no właśnie doceniania różnych przyjaźni, które mamy dzięki swojej pracy.
Filip Komajda
W Nowej Hucie jesteś pierwszy raz?
Ewelina Bartosik
Boże, tak. Jestem tutaj pierwszy raz. Jestem tak zachwycona.
Filip Komajda
No właśnie, jak wrażenia?
Ewelina Bartosik
Naprawdę, ja jestem ogromną fanką zaplanowanej architektury.
Filip Komajda
No właśnie, ja mam to samo.
Ewelina Bartosik
Tak, to, że te bloki są z jednej strony potężne, takie sążniste, ale są w tej cudownej zieleni pośród róż. Wczoraj szłam parkiem i spotkałam ekipę, która tymi różami się opiekuje, przycina je. Widziałam taką panią super skupioną z sekatorem, żeby zadbać o te już zmęczone listeczki. Byłam w warzywniaku, kupowałam sobie truskawki [śmiech].
Filip Komajda
Ale super.
Ewelina Bartosik
Tak. Niesamowite jest to miejsce. Z jednej strony właśnie jest takie monumentalne, a z drugiej bardzo takie, no takie… ma taką ludzką skalę, nie wiem.
Filip Komajda
Takie lokalne.
Ewelina Bartosik
Bardzo, bardzo. Wiesz co? I tylko jeszcze mogę Ci powiedzieć, à propos mojego doświadczenia tego miejsca, że jak tutaj przyjechałam, to miałam taki widok na łąkę z okna.
I właśnie spodziewałam się takiej “rural” okolicy i trochę tak jest. Bo wiesz, jakby to wszystko jest zabudowane i bardzo gęste, ale jest poczucie takiego lekkiego uzdrowiska.
Filip Komajda
Mhm. To się cieszę, że Ci się u nas podoba. Czyli w takim razie możemy czekać na Ciebie, że będziesz tu przyjeżdżać.
Ewelina Bartosik
Na pewno.
Filip Komajda
No to dobrze. Ośrodek Kultury Norwida ma otwarte drzwi zawsze, więc zapraszamy.
Okej, to przejdźmy już do Twoich warsztatów. Szczególnie chciałbym zacząć od tych dzisiejszych. Prowadziłaś warsztaty "Miejsce dla wszystkich, jak tworzyć wspólnotowość i wspólne działania w często spolaryzowanym świecie". No właśnie, polaryzacja to temat, jeden z naprawdę takich najbardziej wyeksploatowanych tematów podczas NieKongresu. Wszyscy wiemy dlaczego i wszyscy rozumiemy, ale bardzo mnie zastanawia początek tego tytułu, miejsce dla wszystkich. I teraz czy to nie jakaś utopia? Czy takie miejsca istnieją? I trochę dodam, trochę zrobię takie pytanie z tezą, czy szeroko pojęty dom kultury, a mam na myśli przede wszystkim takie lokalne miejsca kultury, może być takim miejscem?
Ewelina Bartosik
Mhm. No właśnie, ja wyszłam z takiego punktu, przygotowując ten warsztat, że wspólnotowość jest właśnie czymś takim - dążeniem naszym. I zastanawiałam się nad różnymi umiejętnościami konkretnymi, bo też no jestem z takiej stajni trenerskiej, która skupia się na tym, na co mamy wpływ. Po prostu jakby to są te umiejętności, które możemy w sobie rozwijać. I z jednej strony skupiłam się na świadomości procesu grupowego, który zachodzi zawsze między ludźmi. I są różne jego fazy, one są powtarzalne, w różnym momencie występują i skupiałam się na tym, jak możemy, tym sobie zarządzić. A z drugiej strony skupiłam się na takiej umiejętności komunikacyjnej, empatii po prostu. To jest też wyeksploatowane pojęcie. Też bardzo często, dużo trzeba o tym rozmawiać, bo można je rozumieć na bardzo różne sposoby. I czasami to, jak rozumiemy empatię, może działać tak naprawdę odwrotnie, niż byśmy chcieli. Również ze szkodą dla wspólnotowości. Natomiast polaryzacja wynika z samotności. I starałam się tą tezę przemycać w moim warsztacie i też zastanawiać się wspólnie, jak możemy unikać samotności osób, które odwiedzają nasze miejsce. Jak możemy unikać swojej samotności jako liderów, samotności liderów, z którymi pracujemy? Bo bardzo często wyłaniają się takie osoby w społecznościach, w których jesteśmy. A czy są takie miejsca? No bywają. Są takie momenty, kiedy wszyscy już są z nami na pokładzie, ale też są takie momenty, kiedy te osoby odchodzą i rozmawialiśmy właśnie o tym, jak wyłapywać te momenty, kiedy osoby wrażliwe, zagrożone wykluczeniem, wypadają z naszej społeczności.
Filip Komajda
Tak. Jeszcze króciutko chciałem Cię zapytać. "Opowieść i niezwykłość." O czym rozmawialiście przy kawie?
Ewelina Bartosik
Moją ogromną pasją już od naprawdę bardzo wielu lat jest praca z fotografią rodzinną. Bardzo lubię chodzić po ludziach, po domach [śmiech] i zachęcać ich do tego...
Filip Komajda
A oni to lubią?
Ewelina Bartosik
A, no, są takie momenty, kiedy nie lubią, a potem są tacy: "Wow, naprawdę mam takie cenne rzeczy". Więc bardzo lubię zaglądać ludziom do szuflad, oczywiście za ich przyzwoleniem. Więc rozmawialiśmy właśnie o tym, jak mogą ubogacać działania miejsc kulturalno-społecznych archiwa rodzinne. Jak je kuratorsko wykorzystywać, jakie działania kuratorskie wokół nich można robić. Ale też rozmawialiśmy o różnych formalnościach, wyzwaniach związanych z RODO, prawami autorskimi. Więc rozmawialiśmy na bardzo wielu poziomach i to były super, super rozmowy, bardzo ciekawe. Na przykład pojawiła się super historia o instytucji w Ustce, która zbierała zdjęcia kapitanów statków najróżniejszych wśród mieszkańców. Tak żeby pokazać, czy właśnie odkryć tę tożsamość, która się wydarzyła, zanim Ustka przepoczwarzyła się w trochę inne miasto. No i rzeczywiście udało się zebrać sporo takich portretów. No i jak sobie wyobrażam taką właśnie, taki przegląd różnych twarzy w czapkach kapitańskich.
Filip Komajda
Tylko twarz się wymienia, nie?
Ewelina Bartosik
Tak, tak. I też anturaż i stopień. No to naprawdę to są wspaniałe rzeczy. Bo też dużym wyzwaniem w takich projektach jest przekroczenie takiego wstydu i takiego wrażenia, że to jest właśnie nieważne. Właśnie rozmawialiśmy o tym, że w takiej grupie już zdjęć okazuje się, że jesteś właśnie częścią większej historii i to, że się eksponujesz, jakoś tak wiesz, się rozpływa, nie?
Filip Komajda
Tak, tak. Wiesz co, myślę, że to piękny przykład takiej animacji kultury w terenie, takiej z prawdziwego zdarzenia. To po pierwsze. Z drugiej strony jest to przykład zjawiska, którego jestem bardzo dużym zwolennikiem i dla mnie to też jest jakaś taka nowa opowieść właśnie. O animatorze, animatorce kultury, czyli animator kultury, który też jest kuratorem działań, w jakiś sposób twórcą też i on nie tylko organizuje. Ale faktycznie jest w jakiś sposób zaangażowany, właśnie pod względem twórczym w tworzenie działań. I to jest też myślę, że jakiś taki aspekt tej "Nowej Opowieści" i właśnie dlatego chciałem się odwołać jeszcze, dlaczego to też ważne, to co mówisz. Bo nam też jest bardzo bliskie to, w naszym Ośrodku Kultury Norwida. Też bardzo dbamy o właśnie to archiwum społeczne. I tutaj, najczęściej to jest poprzez opowieści. Kasia Kobylarczyk z Nowohuckiego Laboratorium Dziedzictwa się tym zajmuje w największym zakresie. I faktycznie wiele razy uświadamiamy sobie, że naprawdę to są często ostatnie momenty, żeby wyłapać pewne historie. Że to właśnie taka wielka odpowiedzialność historyczna jest na barkach ośrodka kultury. Nie? Który wydaje się, że jest lokalnym, który zrobi parę wydarzeń. A to są naprawdę ważne rzeczy.
Ewelina Bartosik
Tak, tak. To jest taka praca tak naprawdę na dziedzictwie, które można wydobyć tylko mając jakieś relacje, prawda? To jest super ważne, nie?
Filip Komajda
Tak, to jest clou!
Ewelina Bartosik
Więc no jak najbardziej dom kultury ma takie kompetencje. No ale właśnie, czy mamy wszyscy te zasoby, żeby się tym wszystkim zająć? To jest wielki dylemat.
Filip Komajda
No właśnie. Dobrze, że są tacy ludzie.
Dziękuję Ci Ewelino za tę rozmowę. Była niezwykle miła i liczę, że uda nam się kiedyś dłużej porozmawiać jeszcze raz. Ze mną ze studia była Ewelina Bartosik. Dziękuję.
Ewelina Bartosik
Dziękuję Wam bardzo.Filip Komajda
Do usłyszenia w kolejnym odcinku już jutro.
Ewelina Bartosik
Polecam.
[krótka melodia grana na kontrabasie]
[Słychać tłum ludzi, dźwięki bębnów, tamburyna, okrzyki, śmiechy]
Filip Komajda
Ze mną jest pani Jadwiga Bryś, która wygląda jak primabalerina. Jak się czujesz przed Korowodem?
Jadwiga Bryś
Czuję się świetnie! Jest kolorowo, radośnie. Jest fantastycznie. Już nie mogę się doczekać. I magicznie. Magicznie.
Kobieta z tłumu.
To drugie słowo.
Jadwiga Bryś
Z pewnością.
Filip Komajda
Uwaga. Jakie są nastroje wolontariuszy przed korowodem?
[radosne okrzyki]
Chyba radosne.
Wolontariuszka
Radosne. Jak najbardziej. Tak.
Filip Komajda
Co chciałbyś wykrzyczeć w tym Korowodzie?
Mężczyzna z tłumu
Społeczny dom kultury!
Filip Komajda
Dzięki.
Filip Komajda
Marta, co chcesz wykrzyczeć w tym Korowodzie?
Marta
Że jest cudownie.
Filip Komajda
Super. A masz jakiś postulat? Chcesz się podzielić z nami?
Marta
Więcej Korowodów!
Kobieta 1
[krzycząc przez megafon]
Drodzy Państwo, zapraszamy do naszego szyku! Poczujcie rytm samby! Zapraszam do korowodu. Dajcie się porwać rytmowi samby! Animatorzy, animatorki!
Filip Komajda
Czym chce się pan podzielić z nami?
Mężczyzna z tłumu 2
Że animacja to ludzie. Bez nas i bez nich, bez nas wszystkich nie byłoby jej i nie byłoby kultury!
Filip Komajda
Super! Idziemy w Korowodzie Animatorów i Animatorek Kultury!
Kobieta 1
[krzycząc przez megafon]
Tak się bawi! Tak się bawi! Animacja kultury!!
[okrzyki radości tłumu
Dołączajcie do Korowodu Animatorów i Animatorek! Pozdrawiamy wszystkich mieszkańców!
[okrzyki radości tłumu]
Jeszcze raz ogromne brawa dla Sambisek z Rio de Janeiro, prosto przyjechały do Nowej Huty! A prowadziła nas grupa butacada Sorrir por Favor i nasi niezrównani cyrkowcy z grupy Na Cyrkowo. Brawo dla nich! Ogromne brawa dla wszystkich, którzy przetoczyli się przez ulice Nowej Huty w tym iście letnim sambowym klimacie! Tak jak powiedziałam, mogę nie rozwiązywać zgromadzenia publicznego i będziemy tańczyć tutaj całą noc.
[okrzyki radości tłumu]
Mamy miłosierdzie jednak dla mieszkańców.
Rozwiązuję zgromadzenie publiczne NieKongresu Animatorów i Animatorek Kultury 2025.
[krótka melodyjka na kontrabasie]
Filip Komajda
Dziękuję Wam za wysłuchanie relacji z drugiego dnia NieKongresu i już serdecznie zapraszam do odcinka ostatniego z tego wydarzenia, już jutro. Myślę, że będzie ciekawy, ponieważ porozmawiamy z przyszłymi organizatorami NieKongresu Animatorów i Animatorek Kultury. Do usłyszenia.
[Dźwięk w tle: spokojna muzyka grana na kontrabasie]
[Męski głos] NieKongres animatorów i animatorek kultury 2025 organizują: Wydział Kultury Urzędu Miasta Krakowa, Ogólnopolskie Zrzeszenie Animatorów i Animatorek Kultury Forum Kraków, Narodowe Centrum Kultury w Warszawie, Ośrodek Kultury Norwida w Krakowie, który jest liderem w partnerstwie koalicji nowohuckich instytucji kultury pracujących nad realizacją NieKongresu, a w jej skład również wchodzą: Ośrodek Kultury Kraków-Nowa Huta, Nowohuckie Centrum Kultury w Krakowie, Teatr Ludowy w Krakowie, Teatr Łaźnia Nowa w Krakowie. Obserwuj podcast Nowe opowieści na Spotify, by nie przegapić żadnego odcinka.
